{"id":7000,"date":"2026-03-16T14:24:32","date_gmt":"2026-03-16T13:24:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/?p=7000"},"modified":"2026-03-16T14:24:32","modified_gmt":"2026-03-16T13:24:32","slug":"uokik-pracuje-nad-wykorzystaniem-ai-do-walki-z-dark-patterns","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/?p=7000","title":{"rendered":"UOKiK pracuje nad wykorzystaniem AI do walki z dark patterns"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li>Sztuczna inteligencja pomo\u017ce UOKiK w walce z nieuczciwymi praktykami.<\/li>\n<li>Rozwijamy projekt dotycz\u0105cy wykorzystania AI do wykrywania dark patterns. Powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zasady korzystania z AI w ochronie konsument\u00f3w.<\/li>\n<li>Swoimi do\u015bwiadczeniami w tym zakresie podzielimy si\u0119 z przedstawicielami organ\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych w ramach Mi\u0119dzynarodowej Sieci Ochrony Konsument\u00f3w (ICPEN).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Automatyczne dodawanie produkt\u00f3w do koszyka, domy\u015blne zaznaczanie dodatkowo p\u0142atnych us\u0142ug. Ponaglaj\u0105ce liczniki czasu i komunikaty sugeruj\u0105ce, \u017ce promocja zaraz si\u0119 sko\u0144czy, albo produkt wyprzeda. Presja szybkiego zakupu. Do tego mechanizmy, w kt\u00f3rych w\u0142\u0105czenie subskrypcji jest bardzo proste, ale rezygnacja z niej celowo utrudniona. Krzycz\u0105ce kolorami przyciski \u00a0\u201eKup\u201d, \u201eZam\u00f3w\u201d, \u201eDodaj\u201d przy ledwo widocznym \u201eZrezygnuj\u201d. Opcje wyboru nazwane tak, by nie by\u0107 do ko\u0144ca pewnym, na co si\u0119 decydujemy i w kt\u00f3rym momencie procesu zakupowego jeste\u015bmy. Darmowe okresy pr\u00f3bne niepostrze\u017cenie zmieniaj\u0105ce si\u0119 w p\u0142atne subskrypcje. Wszystko okraszone emocjonalnymi komunikatami, zawstydzaj\u0105cymi u\u017cytkownika, je\u015bli nie zdecyduje si\u0119 na ofert\u0119. Ta wyliczanka niestety nie wyczerpuje zbioru manipulacyjnych technik stosowanych w handlu internetowym \u2013 tzw. dark patterns.<\/p>\n<h3><strong>Sztuczna inteligencja w s\u0142u\u017cbie konsument\u00f3w<\/strong><\/h3>\n<p>Skuteczno\u015b\u0107 dark patterns ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w podstawowych mechanizmach ludzkiej psychiki \u2013 w tym jak przetwarzamy dane i podejmujemy decyzje. S\u0142owo klucz to heurystyki, czyli uproszczone zasady podejmowania decyzji w warunkach niepewno\u015bci lub ograniczonego czasu. Cho\u0107 pozwalaj\u0105 podejmowa\u0107, szybko i niewielkim kosztem, zazwyczaj trafne decyzje, to w kontek\u015bcie dark patterns staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziem manipulacji. Wynikiem heurystycznego &#8222;my\u015blenia na skr\u00f3ty&#8221; s\u0105 b\u0142\u0119dy poznawcze, kt\u00f3re z kolei prowadz\u0105 do b\u0142\u0119dnych decyzji zakupowych.<\/p>\n<p>Projektanci interfejs\u00f3w e-commerce wykorzystuj\u0105 t\u0119 wiedz\u0119 podst\u0119pnie i z premedytacj\u0105, a techniki manipulacji bardzo szybko ewoluuj\u0105. Wymaga to adekwatnej, technologicznej odpowiedzi ze strony organ\u00f3w ochrony konsument\u00f3w takich jak Prezes UOKiK. Szans\u0119 na dotrzymanie kroku dynamicznie rozwijaj\u0105cemu si\u0119 rynkowi daje sztuczna inteligencja.<\/p>\n<blockquote><p>\u2013 Rynek cyfrowy rozwija si\u0119 szybciej ni\u017c tradycyjne narz\u0119dzia nadzorcze. Dlatego musimy si\u0119ga\u0107 po nowe technologie, aby skutecznie chroni\u0107 konsument\u00f3w. Zw\u0142aszcza, \u017ce sektor e-commerce ju\u017c dzi\u015b bez opor\u00f3w korzysta z zaawansowanych technologii, w tym AI, aby \u00a0wyszukiwa\u0107 psychologiczne s\u0142abo\u015bci konsument\u00f3w i wykorzystywa\u0107 je przy projektowaniu interfejs\u00f3w \u2013 podkre\u015bla Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny.<\/p><\/blockquote>\n<p>W 2023 r. UOKiK rozpocz\u0105\u0142 realizacj\u0119 finansowanego ze \u015brodk\u00f3w UE projektu \u201eWykrywanie i zwalczanie dark patterns za pomoc\u0105 sztucznej inteligencji\u201d (Detecting and combating dark patterns with Artificial Intelligence). Cel to wypracowanie standard\u00f3w skutecznego wykorzystania sztucznej inteligencji oraz stworzenie narz\u0119dzia AI do wykrywania zwodniczych interfejs\u00f3w.<\/p>\n<h3><strong>Podstawa \u2013 dobrze pozna\u0107 wroga i pole bitwy<\/strong><\/h3>\n<p>W pierwszej fazie projektu zesp\u00f3\u0142 UOKiK przeanalizowa\u0142 ponad 300 stron internetowych, g\u0142\u00f3wnie z sektora e-commerce, aby rozpozna\u0107 najcz\u0119\u015bciej stosowane dark patterns. Na tej podstawie powsta\u0142y pierwsze dane do trenowania projektowanego narz\u0119dzia AI. R\u00f3wnolegle urz\u0105d przeanalizowa\u0142 tak\u017ce skargi konsument\u00f3w, co pomog\u0142o wskaza\u0107 sektory, w kt\u00f3rych takie praktyki pojawiaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej. Jednocze\u015bnie eksperci przeanalizowali kod \u017ar\u00f3d\u0142owy 100 stron internetowych oznaczonych jako stosuj\u0105ce dark patterns, wyodr\u0119bniaj\u0105c fragmenty kodu odpowiedzialne za manipulacyjne elementy interfejsu, aby s\u0142u\u017cy\u0142y jako dodatkowe dane treningowe dla sztucznej inteligencji.<\/p>\n<p>Do pog\u0142\u0119bienia analizy pos\u0142u\u017cy\u0142y eksperymenty neuromarketingowe, w kt\u00f3rych zbadano fizyczne reakcje na bod\u017ace marketingowe przy pomocy technik eye tracking (monitorowanie uwagi wizualnej) i facial tracking (analiza reakcji emocjonalnych) oraz elektroencefalografii (EEG) do pomiaru aktywno\u015bci m\u00f3zgu. Ca\u0142o\u015b\u0107 uzupe\u0142ni\u0142o badanie ankietowe online symuluj\u0105ce realne scenariusze zakupowe.<\/p>\n<h3><strong>Zakupy pod presj\u0105 ciemnych wzorc\u00f3w<\/strong><\/h3>\n<p>A\u017c 69 proc. Polak\u00f3w w wieku 18-65 lat kupuje w internecie co najmniej kilka razy w miesi\u0105cu &#8211; co si\u00f3dma osoba (15 proc.) nawet kilka razy w tygodniu. Najcz\u0119\u015bciej robi\u0105 to dla wygody (72 proc.), oszcz\u0119dno\u015bci czasu (68 proc.) i pieni\u0119dzy (65 proc.). <a href=\"https:\/\/uokik.gov.pl\/Download\/1814\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Wynika z bada\u0144 UOKiK<\/a>.<\/p>\n<p>Bior\u0105c to pod uwag\u0119, nie dziwi fakt, \u017ce najwi\u0119kszy wp\u0142yw na decyzje zakupowe maj\u0105 komunikaty wywo\u0142uj\u0105ce poczucie presji czasowej. Ponad po\u0142owa (53 proc.) badanych zadeklarowa\u0142a, \u017ce zdarzy\u0142o im si\u0119 kupi\u0107 produkt pod wp\u0142ywem informacji o ko\u0144cz\u0105cej si\u0119 promocji, 51 proc. wskaza\u0142o na informacje o ograniczonej dost\u0119pno\u015bci produktu, a 45 proc. na licznik odmierzaj\u0105cy czas do ko\u0144ca promocji.<\/p>\n<h3><strong>Od prototypu do praktyki<\/strong><\/h3>\n<p>W poszukiwaniu rozwi\u0105za\u0144 AI, UOKiK testowa\u0142 mo\u017cliwo\u015bci modelu GPT-4 od OpenAI pod k\u0105tem wykrywania dark patterns, opieraj\u0105c si\u0119 na wypracowanych wytycznych. Wyniki test\u00f3w pilota\u017cowych pomog\u0142y stworzy\u0107 narz\u0119dzie AI, kt\u00f3re analizuje uk\u0142ady stron, wykorzystuje wnioski z bada\u0144 neuromarketingowych i behawioralnych oraz sprawdza kod \u017ar\u00f3d\u0142owy. Kolejna faza projektu skupia si\u0119 na testowaniu i prezentacji narz\u0119dzia oraz na przygotowaniu wytycznych jak wykorzystywa\u0107 AI w dzia\u0142aniach UOKiK.<\/p>\n<p>Najbli\u017csz\u0105 okazj\u0105 do wymiany do\u015bwiadcze\u0144 i dyskusji nad tym, jak organy ochrony konsument\u00f3w mog\u0105 przygotowa\u0107 si\u0119 do wdra\u017cania narz\u0119dzi opartych na sztucznej inteligencji, b\u0119dzie konferencja \u201eProtecting Consumers in the Digital Age: AI and Dark Pattern Detection\u201d, kt\u00f3ra odb\u0119dzie si\u0119 17 marca br. w Bydgoszczy. Uczestnikami b\u0119d\u0105 przedstawiciele organ\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych w ramach Mi\u0119dzynarodowej Sieci Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w (ICPEN).<\/p>\n<blockquote><p>\u2013 Skuteczna ochrona konsument\u00f3w w erze cyfrowej wymaga po\u0142\u0105czenia wiedzy prawnej, psychologii decyzji, analizy danych i nowoczesnych technologii. AI nie zast\u0105pi ani nie wyr\u0119czy nas w roli stra\u017cnika praw konsument\u00f3w w cyfrowym \u015bwiecie, ale mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nasz\u0105 broni\u0105 w walce z manipulacyjnym designem \u2013 zaznacza Prezes UOKiK.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tego, jak rozpozna\u0107 dark patterns i jak sobie radzi\u0107 ze zwodniczymi interfejsami, dowiesz si\u0119 z poradnika \u201e<a href=\"https:\/\/uokik.gov.pl\/Download\/1811\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Nie klikaj w ciemno!<\/a>\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Sztuczna inteligencja pomo\u017ce UOKiK w walce z nieuczciwymi praktykami. Rozwijamy projekt dotycz\u0105cy wykorzystania AI do wykrywania dark patterns. Powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zasady korzystania z AI w <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/?p=7000\" title=\"UOKiK pracuje nad wykorzystaniem AI do walki z dark patterns\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":2,"featured_media":7001,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-7000","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7000"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7002,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7000\/revisions\/7002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wiih.lodz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}